Hooggevoeligheid.

_______________________________________________________________________________________


Algemeen wordt gesteld dat onderstaande 3 factoren aanwezig moeten zijn om van een hoogbegaafd potentieel te spreken:

  1. Bovengemiddeld sterke cognitieve capaciteiten (snel leren, snel denken....)
  2. Creatief oplossingsvermogen
  3. Motivatie (taakgerichtheid)


Daarnaast zien we bij hoogbegaafde kinderen (en volwassenen) ook de prikkelgevoeligheid als essentieel onderdeel van hoogbegaafdheid terugkomen. Hiermee wordt bedoeld: een groot waarnemingsvermogen op verschillende vlakken; tactiel, sensorisch, emotioneel, auditief en visueel. Het lijkt wel of de werkelijkheid sterker 'binnenkomt' bij een hoogbegaafd kind. Het ervaart meer en sterkere prikkels, is veel alerter. Sommige kinderen spreken zelfs van een 'speciaal antennetje' waarmee ze bijvoorbeeld de sfeer in een kamer bijna letterlijk proeven of aanvoelen. Wanneer de input voortdurend groter is, krijgen de hersenen volop de gelegenheid om nieuwe verbindingen te maken. Overigens kan deze hoge prikkelgevoeligheid ook de aanleiding zijn tot bijkomende (soms verkeerde) diagnoses (zoals PDD-NOS en AD(H)D) bij hoogbegaafde kinderen. Deze prikkelgevoeligheid kan bovendien ontzettend vermoeiend zijn; voor de omgeving, maar vooral ook voor het kind zelf.


Wanneer een kind hooggevoelig is, wil dat niet altijd zeggen dat het kind ook hoogbegaafd is. Andersom is dat wel het geval. Hoogbegaafde kinderen zijn erg gevoelig. Ook zij worden, net als hooggevoelige kinderen die niet hoogbegaafd zijn, overspoeld door indrukken en emoties. Het kind is meer dan gemiddeld gevoelig voor indrukken en prikkels en merkt meer signalen en details op. Alle indrukken worden uitgebreider en intensiever gefilterd dan bij een niet-hooggevoelig kind. Wat anderen normaal vinden zoals mensenmassa's, onverwachte gebeurtenissen of harde muziek, kan voor een hooggevoelig kind al snel te veel zijn; het kind raakt dan overprikkeld door letterlijk een teveel aan (sterke) prikkels. Dit kan zich uiten in woede-aanvallen of juist erg teruggetrokken gedrag.

Hooggevoeligheid is een eigenschap van het zenuwstelsel in combinatie met de hersenen. Ongeveer 20% van de bevolking is hooggevoelig, ongeveer evenveel mannen als vrouwen. Het hooggevoelig zijn kan voor een kind heel bepalend zijn voor de manier waarop het in het leven staat en wat voor gedrag het laat zien. Begrip en begeleiding vanuit de omgeving zijn noodzakelijk.


Kenmerken hooggevoeligheid

Als korte omschrijving van hooggevoeligheid gebruik ik de definitie van Elaine Aron, de grondlegster van het begrip HSP (high sensitive person). Deze definitie is: 'Hooggevoelige personen zijn mensen die geboren zijn met de neiging veel dingen op te merken in hun omgeving en diep te reflecteren alvorens te handelen, in vergelijking met degenen die minder opmerken en snel en impulsief handelen.'

Aron heeft een lijst opgesteld met 23 kenmerken, om te bepalen of een kind hooggevoelig is. Het kind....

  1. Schrikt snel
  2. Heeft last van kriebelende kleding, naadjes en merkjes
  3. Houdt over het algemeen niet van grote verrassingen
  4. Leert meer van vriendelijke correctie dan van een strenge straf
  5. Lijkt gedachten te kunnen lezen
  6. Gebruikt moeilijke woorden voor zijn / haar leeftijd
  7. Ruikt elk vreemd geurtje
  8. Heeft een scherpzinnig gevoel voor humor
  9. Lijkt erg intuïtief
  10. Valt moeilijk in slaap na een opwindende dag
  11. Heeft moeite met grote veranderingen
  12. Wil zich verkleden wanneer de kleding nat of zanderig is 
  13. Stelt veel vragen
  14. Is een perfectionist
  15. Heeft oog voor het verdriet van een ander
  16. Houdt meer van rustige spelletjes
  17. Stelt diepzinnige, beschouwende vragen
  18. Is erg gevoelig voor pijn
  19. Kan slecht tegen een luidruchtige omgeving
  20. Heeft oog voor detail
  21. Kijkt eerst of het veilig is alvorens ergens in te klimmen
  22. Presteert het beste zonder vreemden erbij
  23. Beleeft de dingen intensief


Als je voor een kind dertien vragen of meer met 'ja' beantwoordt hebt, is het kind vrijwel zeker hooggevoelig.